Żywienie kobiet karmiących

1. Charakterystyka organizmu kobiety karmiącej.

Kobiety karmiące muszą dbać o odpowiednie odżywianie, które jest podstawowym warunkiem prawidłowego powrotu do pełni sił. Zapotrzebowanie na składniki odżywcze jest wyższe niż w okresie ciąży. Związane jest ono przede wszystkim z wytwarzaniem mleka oraz z uzupełnianiem niedoborów i strat powstałych w organizmie kobiety w przebiegu ciąży i porodu. Kobieta karmiąca powinna spożywać posiłki o wysokiej wartości energetycznej. Niedożywienie kobiet karmiących może stać się główną przyczyną utraty pokarmu. Zapotrzebowanie energetyczne u kobiety karmiącej wzrasta o ok. 100kcal w stosunku do zapotrzebowania przed ciążą. Zalecane normy wahają się w granicach 3000-3400kcal dziennie.

1. Zasady żywienia kobiet karmiących – wskazania ogólne.

Dieta matek karmiących powinna być:

• pełnowartościowa,
• urozmaicona,
• łatwo strawna,
• łatwo przyswajalna.

Bezpośrednio po porodzie należy przyjmować posiłki w postaci płynnej, np.:

• kleiki,
• rosoły,
• kompoty.

Stopniowo przechodzić do odżywiania normalnego. Podawać większe ilości:

• jaj,
• serów,
• mleka,
• chudego mięsa,
• warzyw i owoców.

Ilość wypijanego mleka przez karmiącą matkę powinna równać się mniej więcej ilości wytwarzanego przez nią pokarmu. Bardzo ważne jest by regularnie spożywać 5 posiłków dziennie.

3. Przeciwwskazania diety.

Kobieta karmiąca nie może spożywać potraw:

• smażonych,
• tłustych,
• ciężko strawnych.

Ponadto musi wykluczyć ze swojego jadłospisu potrawy powodujące wzdęcia.

Niekiedy musi całkowicie wyłączyć:

• warzywa strączkowe,
• świeże ciasto drożdżowe,
• świeże pieczywo,
• warzywa wzdymające (kapusta biała, włoska, kalafior).

Bardzo istotne jest, aby ograniczyła picie mocnej kawy i herbaty.

Z diety kobiety karmiącej należy całkowicie wykluczyć alkohol, a także ostre przyprawy i czosnek, który psuje smak mleka.

4. Zalecane normy dziennej racji pokarmowej dla kobiety karmiącej.

• produkty zbożowe – 450g,
• mleko i jego przetwory – 1100g,
• jaja – 100g,
• mięso, wędliny, ryby – 200g,
• masło i śmietana – 30g,
• inne tłuszcze – 25g,
• ziemniaki – 350g,
• warzywa i owoce z wit. C – 200g,
• warzywa i owoce z karotenem – 150g,
• inne warzywa i owoce – 200g,
• cukier i słodycze - 30g.

Najważniejsze zasady diety

Aby w pełni zaspokoić tak zwiększone zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze, należy właściwie komponować posiłki, wybierając te produkty, które mają dużą wartość odżywczą, a rezygnując z tych, które są tylko źródłem energii.

• Trzeba jeść posiłki regularnie. W ciągu dnia najlepiej spożyć kilka (4-5) posiłków mniejszych objętościowo.
• Należy zwiększyć w diecie ilość mleka i produktów mlecznych, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie (1200 mg) na wapń. Taka ilość wapnia odpowiada 5 szklankom mleka lub napojów mlecznych albo 3 szklankom mleka, 2 plasterkom sera żółtego i 50 g twarożku.
• Powinno się zwiększyć ilość produktów bogatych w węglowodany złożone, które mają stanowić główne źródło energii. Zaleca się tu takie produkty, jak pieczywo, ziemniaki, kasze, ryż. Pieczywo białe lepiej zastąpić pieczywem razowym, które jest zdecydowanie bogatsze w składniki odżywcze: zawiera np. 3-5 razy więcej składników mineralnych.
• Wskazane jest wzbogacenie diety w ryby będące nie tylko źródłem pełnowartościowego białka, ale również witaminy A, selenu i fosforu. Ryby morskie ponadto dostarczają wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są szczególnie ważne dla prawidłowego rozwoju centralnego układu nerwowego dziecka. Ryby zawierają także jod, składnik stosunkowo rzadko występujący w produktach spożywczych.
• W każdym posiłku powinny znaleźć się warzywa i owoce, które są źródłem witaminy C, beta-karotenu, błonnika i składników mineralnych.
• Przynajmniej 2 posiłki w ciągu dnia muszą zawierać produkty z dużą ilością żelaza: chude mięso, wędliny, ryby, warzywa strączkowe. Jest to szczególnie ważne w okresie po porodzie, gdy organizm regeneruje się po zmniejszeniu zasobów żelaza w czasie ciąży lub po utracie krwi w trakcie porodu.
• Zaleca się wzbogacenie diety w oleje roślinne, zwłaszcza dodawane do potraw na surowo. Są one źródłem jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz witaminy E.
• Należy ograniczyć ilość słodyczy w diecie. Dostarczają one praktycznie tylko energii, co jest niekorzystne, gdy organizmowi potrzebne są tak duże ilości składników odżywczych. Utrudniają również stopniowy powrót do masy ciała sprzed porodu. Podobnie utrudnić to mogą tłuste potrawy - pamiętajmy, że 1 g tłuszczu to aż 9 kcal.
• Herbatę trzeba zastąpić sokami warzywnymi lub owocowymi, wodą mineralną niegazowaną. Natomiast należy unikać owocowych napojów gazowanych, które są bezwartościowe, a za to bardzo kaloryczne. Nie wolno pić alkoholu i mocnej kawy. Zarówno bowiem kofeina, jak i etanol przechodzą do mleka i mogą mieć niekorzystny wpływ na dziecko. Pamiętajmy, że kofeina jest również zawarta w napojach typu cola oraz w drinkach energetyzujących.
• Powinno się unikać jedzenia produktów, które u dziecka wywoływały niekorzystne objawy po karmieniu. Najczęściej niemowlęta mogą reagować wzdęciami na mleko matki, jeśli kobieta jadła wcześniej czosnek, cebulę, kapustę lub czekoladę. Produkty te mogą również zmieniać smak mleka na bardziej intensywny, który dzieciom nie zawsze odpowiada.

 Opracowała Katarzyna Poros - Dietetyk